Help mijn paard wil het erf niet af…

0
206
Wat doe je als je paard het erf niet af wil?
Naar buiten met je paard? Dat kan alleen als hij het erf af wil...

Met sommige paarden is het lastig om lekker het bos in te gaan. Ze willen het erf niet af. Bij de merrie Dani komt dat door een ingrijpende verandering in haar tot dan toe stabiele leventje. 

Landelijke omgeving

Dani is een veertienjarig paard dat kort geleden met haar eigenaresse is verhuisd naar een landelijke omgeving. Zij heeft haar al tien jaar en bezoekt wekelijks met de trailer de manege waar ze les krijg.

Slechte ervaring

De eerste keer dat de eigenaresse na de verhuizing met Dani naar buiten gaat, komen ze al na een kleine tien meter een grote trekker tegen. Dani steigert, loopt achteruit de weg op en komt met haar achterhand tegen het wiel van de trekker aan. Ze schrikt, schiet vooruit en gooit de eigenaresse eraf. Daarna rent ze een erf op. Na deze traumatische gebeurtenis wil Dani het erf niet meer af: ze staat stil, steigert en probeert zich om te draaien. Als dat lukt rent ze terug naar stal. De eigenaresse schakelt een Tinley paardengedragstherapeut in om het probleem te verhelpen.

Alles geprobeerd?

Om gedragsproblemen structureel te verhelpen is een goede anamnese en diagnose erg belangrijk. Vaak zien we dat mensen al van alles geprobeerd hebben om vervolgens uit te roepen dat het paard niet meewerkt want geen enkele methode helpt. Wat ze echter niet gedaan hebben, is heel gericht kijken naar welke prikkel en motivatie het gedrag veroorzaken en in stand houden.

Forceren geen zin

Nader onderzoek bij Dani leert dat haar gedrag ontstaat zodra ze binnen twee meter van de erfgrens verwijderd is en de ruiter haar vraagt om door te lopen. Vooral het laatste is belangrijk want die druk van de ruiter of geleider zorgt ervoor dat het paard weg wil en uiteindelijk gaat steigeren. We leggen de eigenaar uit dat forceren geen zin heeft. Het paard wil het erf niet af en dat is – voor het dier – logisch. Immers op het erf is het veilig en daarbuiten, op de weg, kun je een trekker tegenkomen.

In scene zetten

Om te kijken waar angst door getriggerd wordt – stilstaande of rijdende trekker, alleen op de weg of ook op het erf – gaan we één en ander in scene zetten. We vragen hulp van een buurman en deze plaatst zijn trekker op het erf. Eerst laten we Dani naar de trekker lopen zonder dat de motor aanstaat. Dit blijkt geen enkel probleem te zijn. Ze loopt ontspannen mee en de eigenaar kan een rondje om de trekker lopen. Daarna proberen we of ze naar de trekker wil lopen als de motor draait. Dat blijkt enger te zijn, Dani knijpt haar staart wat aan, doet haar oren wat naar achteren en aarzelt om mee te lopen.

Huiswerk

We willen haar niet forceren en stoppen met het naderen van de trekker als we zien dat de spanning in het paard oploopt. We laten haar stil staan en ze mag pas van de trekker vandaan lopen als ze ontspant. Deze oefening, het naderen van een trekker met draaiende motor, is het huiswerk voor de eigenaar. Valkuilen bij deze oefening zijn het te snel willen gaan waardoor Dani te veel spanning opbouwt en het weglopen van de trekker als Dani nog niet volledig ontspannen is.

Vluchten

Bij het ontstaan van angst speelt het kunnen vluchten van de prikkel een grote rol. Het paard leert onmiddellijk dat de angst afneemt met het vergroten van de afstand tot de prikkel. Daarom is het belangrijk om een angstig paard niet te overvragen, waarmee je het risico loopt dat het dier in blinde paniek wegrent. Staan blijven en tot rust komen is voor een volgende keer een betere strategie. Veel ruiters willen te snel en forceren een paard. Dani heeft weg kunnen vluchten van de trekker en heeft daarmee geleerd dat wegrennen de strategie is.

Twee doelen

In gedragstherapie is kennis van het wezen van het paard, de mogelijkheden van de eigenaar en veel geduld de ingrediënten voor succes. Voor deze combinatie is de gedragstherapie opgesplitst in twee doelen. We willen Dani leren dat trekkers niet eng zijn en we willen haar het vertrouwen teruggeven in de ruiter.

Garantie?

Dichter naar de erfgrens toelopen is een tweede oefening en ook deze doen we weer stapsgewijs. Dani bepaalt het tempo. Zolang zij het aankan doen we een stapje dichterbij. We draaien pas weg van de erfgrens als het paard ontspannen is. Omdat er een mogelijkheid bestaat dat er plotseling een trekker langsrijdt, kan de oefening alleen plaatsvinden op tijdstippen dat er 99% garantie is dat dit niet gebeurt. De eigenaar heeft bij de boeren in de directe omgeving navraag gedaan en daaruit blijkt dat tussen half 1 en half twee in de middag geen van de boeren van plan is om de weg op te gaan. Op dat tijdstip oefent de eigenaar met het naderen van de erfgrens.

Vooruitgang

Al na vier keer oefenen is er een grote vooruitgang in het gedrag. Omdat Dani’s grenzen worden gerespecteerd is het voor haar niet meer nodig om te steigeren. Vanuit die rust ontstaat ook weer het vertrouwen in de eigenaar en is het duidelijk dat het paard weer bereid is een stapje dichterbij te komen. Het vertrouwen in dit stadium is nog wel erg broos. Ook nu is geduld het toverwoord. Omdat de eigenaar van zichzelf weet dat ze de neiging heeft te snel te willen, neemt ze een vriendin mee om mee te kijken. Deze zorgt ervoor dat ze niet geïrriteerd raakt en daarmee het paard onrustig maakt. Vanuit onrust en spanning is voor het paard de stap naar wegvluchten een stuk groter.

Attent op gedragsveranderingen

Als de trekker met draaiende motor geen problemen meer geeft en Dani bereid is om een paar meter over de erfgrens te lopen, op de openbare weg, wordt het tijd om de twee situaties met elkaar te verbinden. We zetten de trekker met draaiende motor op de erfgrens en lopen met het paard die kant uit. Dichterbij gekomen is het duidelijk dat deze nieuwe situatie spanning oproept. Dani loopt met een geknepen staart, ze houdt haar hoofd hoog en heeft haar oren naar achteren. De eigenaar heeft door alle eerdere oefeningen geleerd om attenter te zijn op gedragsveranderingen bij haar paard en stopt ruimschoots voor de trekker om Dani de gelegenheid te geven weer tot rust te komen.

Ontspannen

Nu werpt het geduldig zijn haar vruchten af; de rust keert veel sneller terug dan bij aanvang van de gedragstherapie. Zodra het paard kalm is, loopt de eigenaar een stuk terug en laat het dier even aan de hand grazen en gaat dan een tweede keer richting erfgrens en trekker. Tot haar niet geringe verbazing loopt het paard ontspannen mee en kunnen ze om de trekker heen lopen. Ook als de eigenaar opstapt zijn er geen problemen meer. Ze kan om de trekker, met draaiende motor, heenlopen.

Logische stap

Omdat een paard de wereld anders waarneemt dan de mens en logisch redeneren geen rol speelt, is het belangrijk iedere verandering te oefenen. Dus als de stilstaande trekker geen reactie meer oproept bij Dani is de volgende logische stap: de rijdende trekker op en rond de erfgrens. Waarbij, als alles goed, gaat de trekker en paard en eigenaar zich steeds verder op de openbare weg bewegen. Bij iedere volgende stap gaat de eigenaar eerst naast het paard lopen. Als dat goed gaat volgt dezelfde oefening vanuit het zadel.

Ook andere voertuigen

Om uit te sluiten dat andere grote voertuigen de angst weer doen opleven, wordt daar ook op getraind. De bestuurders van de vuilniswagen en de vrachtauto van de fouragehandel willen, in ruil voor een kop koffie, wel een keer met draaiende motor stilstaan en extra heen en weer rijden.

Zelfvertrouwen

Uiteindelijk komt het moment om weer een buitenrit te maken. Om alle risico’s uit te sluiten gaan de eerste twee keer een ervaren ruiter en paard combinatie mee. Als Dani ook deze proef doorstaat heeft de ruiter weer genoeg zelfvertrouwen om alleen een buitenrit te maken.

Tekst: Debbie Rijnders

Bron: CAP Magazine

Foto: Stock

LAAT EEN REACTIE ACHTER