Wit, witter, witst

0
114

Wit is een hele bijzondere kleur voor paarden. In het wild komt deze kleur weinig voor. Witte paarden zijn voor roofdieren natuurlijk makkelijk te vinden.

Voornaam

Bij de kleur wit denken veel mensen aan het goede en onschuldige, reinheid en zuiverheid (een bruid trouwt vaak in het wit). Het is ook niet voor niets dat het paard van Sinterklaas wit is, hij is iets bijzonders. Omdat de Germaanse god Wodan op een groot wit paard reed, vonden hoge heren vroeger dit voornaam en apart staan en daarom reden zij ook graag op witte paarden of schimmels.

Zeldzaam

Toen mensen paarden gingen fokken om op te rijden werd wit dus een geliefde kleur, omdat deze kleur zo zeldzaam was en omdat wit symbool staat voor het goede. Vanwege de zeldzaamheid konden alleen bijzondere mensen een wit paard kopen. Veel koningshuizen bezaten bijvoorbeeld witte paarden. Denk maar eens aan de prins op het witte paard uit veel sprookjes.  Bij het St. Maartensfeest op 11 november rijdt St. Maarten op een schimmel. Traditioneel rijdt Sinterklaas op een schimmel. De Noorse God Odin reed eveneens op een wit paard met acht benen. Een eenhoorn is ook een wit paard. In Engeland kent men het prehistorische witte paard van Uffington. De Romeinse schrijver Tacitus schreeft dat de Germanen witte paarden als heilig zagen. Napoleon had een Arabische schimmel. In het verhaal van de Apocalyps is het witte paard het rijdier van de overwinnaar. Kunstschilder Rubens beeldde Pegasus als een wit (gevleugeld) paard uit. Schilder Seurat schilderde in ‘Het Circus’ een schimmel. Een ruiter op een schimmel is vaak een mythisch wezen.

Lichter worden

Schimmels zijn als veulen bruin, vos of zwart, in elk geval nooit wit. Het lichter worden van de vacht kan heel snel gebeuren bij het ene paard, en zeer langzaam bij het andere. Het tempo waarmee een schimmel wit wordt, lijkt ook genetisch bepaald te zijn. De zwarte huid van de schimmels maakt dat ze niet overgevoelig zijn voor de zon, zoals wel het geval is bij een dominant wit paard. Schimmels kunnen in veel paardenrassen voorkomen. Door erfelijkheidsfactoren komt deze kleur bij sommige rassen, zoals de Andalusiër, de Connemara en de Lipizzaner vaker voor dan bij andere rassen.

Schimmelen

Bij het ‘wit worden’ (ook wel schimmelen genoemd) van een jong paard verandert de vacht van een donker veulen langzaam in een gevlekte vacht en die wordt vervolgens helemaal wit, of wit met kleine zwarte of bruine plukjes haar. Dit begint meestal aan het hoofd, rondom de ogen, en aan de flanken. De tussenvormen, die vaak een eigen naam hebben, zijn dus altijd tijdelijk. Namen voor de tussenvormen zijn: appelschimmel (sterk zwart wit gevlekt), blauwschimmel, roodschimmel, bruinschimmel (met oorspronkelijk bruine vacht die nog doorschemert), muskaatschimmel, moorkop (met een donker hoofd). De volgroeide schimmel kan echter nog wel enige haren van een andere kleur in zijn vacht hebben; een vliegenschimmel heeft bijvoorbeeld kleine donkere vlekjes.

Werkelijk witte paarden zijn zeer zeldzaam. Ze hebben een speciaal gen dat voor deze witheid codeert. Het verschil tussen een schimmel en een dominant wit paard is de kleur van de huid. Schimmels hebben een zwarte huid, dominant witte paarden hebben een roze huid. Witte paarden worden ook wit geboren.

Schimmel van Sinterklaas

Nederland kampt al jaren  met een tekort aan betrouwbare schimmels voor het leger van hulpsinterklazen. Nog maar weinig schimmels blijken bestand tegen de stress van een intocht. De Uithoornse ‘Paardenpiet’ Jack van den Broek, eigenaar van de échte (tv-)Amerigo, onderschreef al enige jaren geleden de schimmelschaarste. ‘Er zijn in Nederland niet minder schimmels dan vijftig jaar geleden, maar het aantal geschikte paarden daalt omdat ze ‘heter’ worden gefokt.’ Volgens Van den Broek waren de dieren vroeger vooral werkpaarden, terwijl er nu ‘hoger in het bloed’ wordt gefokt. En dat kan de Sint niet hebben. Daarnaast, zei Van den Broek, worden manegehouders en particulieren steeds huiveriger om hun schimmel uit te lenen vanwege de aansprakelijkheid: als een paard een toeschouwer verwondt, moet de eigenaar dokken. Noodgedwongen kiezen de hulpsinten steeds vaker voor alternatieven, zoals een koets of een auto (cabrio).

Prinsjesdag

Zo’n vijfenzestig jaren terugkijkend, zien we de volgende schimmels met Sinterklaas. Jan Gajentaan: Majestuoso (1950-1955), Bionda Majestuoso (1956-1958), Bianca (1959-1963), Petra (1964). Adrie van Oorschot: Sasmona (voernaam voor steeds een andere schimmel 1965-1974), Schimmel (voernaam voor Nico, een politiepaard uit Boxtel 1975-1985). Onder Sint Bram van der Vlugt: Jasper (1986), Juan (1987-1989), Amerigo, 1990-2010. Alvorens hem de goedheilige taak werd toevertrouwd, kreeg hij een opleiding tot politiepaard onder leiding van Pieter Wiersinga. Het paard werd onder andere voor belangrijke ceremonies gebruikt, zoals Prinsjesdag. Onder Sint Stefan de Walle zien we Amerigo (Okki, eigendom van Jacob van den Broek 2011-heden).

Bron: schooltv / Hoefslag

Foto: Remco Veurink

LAAT EEN REACTIE ACHTER